Η σκοτεινή πλευρά του hate comment: Μήπως ήρθε η ώρα τα social media να γίνουν… επώνυμα;

Ένα χαμένο σουτ, μία κακή εμφάνιση, ένας αποκλεισμός. Μερικές φορές αρκούν λίγα λεπτά ώστε το Instagram ή το X ενός αθλητή να γεμίσει προσβολές, ειρωνείες και, στις ακραίες περιπτώσεις, ακόμη και… απειλές. Άνθρωποι που πιθανότατα δεν έχουν συναντήσει ποτέ τον συγκεκριμένο παίκτη αισθάνονται ξαφνικά την ανάγκη να του επιτεθούν προσωπικά.

Το hate στα social media έχει γίνει σχεδόν μέρος της καθημερινότητας του επαγγελματικού αθλητισμού. Πίσω από το κάθε comment, όμως, υπάρχει ένας άνθρωπος που αποφάσισε να το γράψει. Και η ψυχολογία έχει προσπαθήσει να εξηγήσει το γιατί.

Τι κάνει έναν άνθρωπο να πατήσει το send σε ένα hate comment;

Μία από τις σημαντικότερες εξηγήσεις βρίσκεται στο λεγόμενο “online disinhibition effect”. Ο ψυχολόγος John Suler του Rider University περιέγραψε σε επιστημονική εργασία του έξι παράγοντες που μπορούν να κάνουν έναν άνθρωπο να συμπεριφέρεται διαφορετικά online απ’ ό,τι πρόσωπο με πρόσωπο. Μεταξύ αυτών βρίσκονται η ανωνυμία, η αορατότητα, η χρονική απόσταση της επικοινωνίας και η μειωμένη αίσθηση εξουσίας και συνεπειών. Με απλά λόγια, είναι πολύ ευκολότερο να γράψεις “είσαι άχρηστος” κοιτώντας μία οθόνη από το να το πεις στον ίδιο άνθρωπο κοιτώντας τον στα μάτια.

Στον αθλητισμό υπάρχει ακόμη ένας μηχανισμός: η ομάδα μπορεί να μετατραπεί σε κομμάτι της προσωπικής μας ταυτότητας. Έρευνα του University of Malaya, που δημοσιεύθηκε το 2026 στο Scientific Reports και εξέτασε 500 χρήστες του Sina Weibo που συμμετείχαν συστηματικά σε αθλητικές συζητήσεις, βρήκε θετική συσχέτιση μεταξύ της ισχυρής “fan identity” και του cyberbullying. Όσο περισσότερο δηλαδή κάποιος ενσωματώνει την ιδιότητα του οπαδού στην εικόνα που έχει για τον εαυτό του, τόσο περισσότερο μία ήττα, μία κριτική ή μία αντιπαλότητα μπορεί να αποκτήσει προσωπικό χαρακτήρα.

Πού ανήκουν όλοι αυτοί οι haters;

Δεν υπάρχει φυσικά ένα συγκεκριμένο “προφίλ hater”, ούτε σημαίνει ότι όποιος γράφει ένα προσβλητικό σχόλιο έχει κάποια ψυχική διαταραχή.

Υπάρχουν όμως χαρακτηριστικά προσωπικότητας που οι έρευνες έχουν συσχετίσει με μεγαλύτερη διαδικτυακή επιθετικότητα. Η μελέτη του University of Malaya διαπίστωσε ότι χαμηλότερη “agreeableness” δηλαδή χαρακτηριστικά όπως μικρότερη συνεργατικότητα, ενσυναίσθηση και διάθεση αποφυγής συγκρούσεων- συνδεόταν με περισσότερο cyberbullying. Η εξωστρέφεια επίσης εμφάνισε θετική συσχέτιση, ενώ η σύνδεση χαμηλής agreeableness με το bullying γινόταν ισχυρότερη όταν ήταν υψηλή και η οπαδική ταύτιση.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η έρευνα των Erin Buckels, Paul Trapnell και Del Paulhus, που συνδέεται με το University of British Columbia. Οι ερευνητές μελέτησαν το internet trolling σε σχέση με χαρακτηριστικά της λεγόμενης “Dark Tetrad”: μακιαβελισμό, ναρκισσισμό, ψυχοπάθεια και σαδισμό. Βρήκαν συσχετίσεις μεταξύ trolling και αυτών των χαρακτηριστικών, με ιδιαίτερα έντονη σχέση με τον σαδισμό.

Φυσικά αυτό δεν μετατρέπει κάθε hater σε “ψυχοπαθή”. Δείχνει όμως ότι πίσω από το online hate δεν βρίσκεται μόνο η ανωνυμία. Βρίσκονται πολύ βαθιά προβλήματα από πίσω.

Μήπως ήρθε η ώρα τα social media να λειτουργούν με… ταυτότητα;

Και εδώ αρχίζει η συζήτηση για τη λύση. Μία δραστική προσέγγιση θα ήταν κάθε λογαριασμός στα social media να αντιστοιχεί υποχρεωτικά σε πραγματικό, ταυτοποιημένο άνθρωπο. Και προσέξτε. Όχι απλά έναν άνθρωπο που έχει βάλει το πραγματικό του ονοματεπώνυμο σωστά. Έναν άνθρωπο που έχει ταυτοποιήσει (είτε με την ταυτότητα, είτε με κάποιο άλλο έγγραφο) πως είναι ο ίδιος, πριν ΚΑΝ ανοίξει τον λογαριασμό.

Γιατί γνωρίζουμε όλοι πως θα… τριπλοσκεφτεί να βρίσει, να απειλήσει, να παρενοχλήσει άλλα άτομα με το πραγματικό του όνομα. Βέβαια, η επιστημονική βιβλιογραφία τονίζει πως αυτό δεν είναι αρκετό για να σταματήσουν τα hate comment. Θα χρειαστούν σοβαρές ποινές και φυσικά έλεγχος (ένα από τα πιο δύσκολα κομμάτια μέσα στο χάος των social media).

Η συζήτηση για αυστηρότερη λογοδοσία στο διαδίκτυο έχει ήδη αρχίσει σε αρκετές χώρες, χωρίς όμως να υπάρχει ακόμη ένα ενιαίο μοντέλο. Στην Αυστραλία, για παράδειγμα, η αρμόδια eSafety Commissioner αναγνωρίζει ότι η ανωνυμία μπορεί να διευκολύνει το online abuse και εξετάζει λύσεις όπως η επαλήθευση λογαριασμών μέσω τρίτων παρόχων ταυτοποίησης, ώστε ένας χρήστης να μπορεί να εντοπιστεί όταν παρανομεί, χωρίς απαραίτητα να εμφανίζεται δημόσια το πραγματικό του όνομα. Παράλληλα, η χώρα έχει ήδη περάσει σε πολύ πιο παρεμβατική λογική ρύθμισης των social media, επιβάλλοντας από τον Δεκέμβριο του 2025 στις μεγάλες πλατφόρμες να λαμβάνουν μέτρα ώστε οι κάτω των 16 ετών να μην διαθέτουν λογαριασμό, με δυνατότητα επιβολής προστίμων έως 109,2 εκατ. δολάρια Αυστραλίας στις εταιρείες που δεν συμμορφώνονται. Στη Βρετανία, αντίστοιχα, ο Online Safety Act επιβάλλει πλέον στις πλατφόρμες συγκεκριμένες υποχρεώσεις για την αντιμετώπιση παράνομου περιεχομένου.

Μπορεί σε κάποιους να φαίνεται υπερβολικό μα όλα τα παραπάνω δεν αποτελούν ούτε λογοκρισία στην άποψη, ούτε στέρηση της ελευθερίας. Τα hate comment και το μίσος ΔΕΝ είναι άποψη. Το να ανοίγεις ψεύτικο λογαριασμό ΔΕΝ είναι δικαίωμα. Και ναι. Δεν έχεις δικαίωμα να γράψεις μια προσβολή για παίκτη, ακόμη κι αν βρίσκεται στην άλλη μεριά του πλανήτη.