Το pick and roll μοιάζει απλό. Κι πράγματι… είναι απλό. Είναι η δράση που χρειάζεται δύο παίκτες, ένα σκριν και μία απόφαση που πρέπει να πάρει η άμυνα μέσα σε ελάχιστο χρόνο. Ο ψηλός βάζει το σκριν, ο χειριστής επιτίθεται και ο αμυντικός του screener καλείται να επιλέξει. Θα βγει πάνω στην μπάλα ή θα μείνει χαμηλά προστατεύοντας τη ρακέτα;
Αυτή ακριβώς η στιγμή έκανε το pick and roll μία από τις σημαντικότερες δράσεις στην ιστορία του μπάσκετ. Έχει λύση αυτός ο… γρίφος που κλείνει έναν αιώνα ζωής; Ποιός πραγματικά το εφήυρε και ποιοί το τελειοποίησαν; Ας βυθιστούμε στα βαθιά νερά της ανάλυσης του πιο διαδεδομένου action στο παγκόσμιο μπάσκετ…
Pick and Roll: Από το 1922 μέχρι τους Στόκτον και Μαλόουν
Παρότι το pick and roll συνδέθηκε όσο λίγες συνεργασίες με τον Τζον Στόκτον και τον Καρλ Μαλόουν, υπήρχε πολλές δεκαετίες πριν από τους δύο θρύλους των Γιούτα Τζαζ. Κι αυτό είναι κάτι που δε γνωρίζει πολύς κόσμος.
Ο Νατ Χόλμαν και ο Μπάρνεϊ Σέντραν έχουν συνδεθεί με πρώιμες μορφές της δράσης ήδη από τις δεκαετίες του 1910 και του 1920. Μάλιστα, στο “Scientific Basketball” του 1922, ο Χόλμαν είχε καταγράψει μία τέτοια συνεργασία ως “Execution Play No. 8”.
Αρκετές δεκαετίες αργότερα, οι Στόκτον και Μαλόουν έδειξαν πόσα μπορεί να δημιουργήσει το ίδιο σκριν. Αν η άμυνα περνούσε κάτω, ο Στόκτον μπορούσε να σουτάρει. Αν ο ψηλός έβγαινε πάνω του, ο Μαλόουν ρόλαρε προς το καλάθι. Αν ερχόταν παγίδα, δημιουργούνταν αριθμητικό πλεονέκτημα αλλού. Το pick and roll είχε πλέον μετατραπεί από μία απλή συνεργασία σε ολόκληρη επιθετική φιλοσοφία.
Pick and roll: Από το πρώτο πλεονέκτημα στο ελεύθερο σουτ
Οι Στιβ Νας και Αμάρε Στάνταμαϊρ το εξέλιξαν ακόμα περισσότερο στο γρήγορο και γεμάτο spacing μπάσκετ του Μάικ Ντ’ Αντόνι, ενώ οι Στεφ Κάρι και Ντρέιμοντ Γκριν άλλαξαν ακόμα και τον ρόλο του screener. Ο Γκριν μπορούσε να πάρει την μπάλα μετά το σκριν και να λειτουργήσει ως δημιουργός σε κατάσταση 4 εναντίον 3.
Αυτή είναι και η λογική του σύγχρονου pick and roll στη Euroleague. Το πρώτο σκριν δεν χρειάζεται να δημιουργήσει το τελικό σουτ. Αρκεί να προκαλέσει ανισορροπία στην άμυνα. Χαρακτηριστικά, έρευνα 502 αγώνων της Euroleague είχε καταγράψει 12.376 pick and rolls τη σεζόν 2012/13. Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα ήταν πως η αποτελεσματικότερη κατάληξη ερχόταν με σουτ έπειτα από δύο πάσες μετά την αρχική δράση.
Οι παραλλαγές: Pick and pop, Spain PnR και reject
Οι άμυνες προσαρμόστηκαν και μαζί τους εξελίχθηκε και η επίθεση.
Στο pick and pop ο ψηλός δεν ρολάρει, αλλά ανοίγει στην περίμετρο, αναγκάζοντας τον αντίπαλο ψηλό να εγκαταλείψει τη ρακέτα. Στο Spain pick and roll ένας τρίτος επιθετικός βάζει back screen στον αμυντικό του screener, προσθέτοντας ακόμη ένα πρόβλημα επικοινωνίας στην άμυνα. Στο reject, αντίθετα, ο χειριστής αρνείται το σκριν και επιτίθεται από την άλλη πλευρά, εκμεταλλευόμενος την πρόωρη τοποθέτηση των αμυντικών.
Τελικά ο γρίφος του pick n roll… έχει λύση;
Η απάντηση είναι ξεκάθαρα όχι. Drop, switch, hedge, trap, ice. Μέσα στα χρόνια οι άμυνες δημιούργησαν διαφορετικές απαντήσεις, χωρίς όμως να εξαφανίσουν το pick and roll. Ο λόγος είναι απλός. Κάθε αμυντική επιλογή προστατεύει κάτι, αλλά παραχωρεί κάτι άλλο στον αντίπαλο.
Με λίγα λόγια, ποτέ δεν θα υπάρξει πλήρης αντιμετώπιση του pick n roll και είναι ένα από τα πιο σπάνια actions που διαθέτουν αυτό το πλεονέκτημα. Οι παραλλαγές του, έχουν κάνει το μπάσκετ να εξελιχθεί ακόμη περισσότερο σε αυτό το κομμάτι. Ένα κομμάτι που έχει ριζώσει βαθιά στην Ευρώπη, παρότι γεννήθηκε στην Αμερική.
Και ποιός δεν θυμάται τον Διαμαντίδη με τον Μπατίστ να το τελειοποιούν στο παρκέ ή τον Σπανούλη με τον Ντάνστον; Πιο πρόσφατο παράδειγμα, αυτό του Φακούντο Καμπάτσο, με τον Ταβάρες. Έχουν όλα λύση; Τελικά, όχι. Μέχρις αποδείξεως του εναντίου…
