Στη σύγχρονη εποχή του μπάσκετ, η διαφορά ανάμεσα σε έναν καλό παίκτη και σε έναν κορυφαίο δεν βρίσκεται πάντα στο ταλέντο ή στα φυσικά προσόντα, αλλά στην ποιότητα και την ταχύτητα λήψης αποφάσεων μέσα στο παρκέ. Κάθε επίθεση κρύβει διαφορετικές επιλογές για τον παίκτη, π.χ. πάσα, drive, σουτ, έξτρα πάσα, και η ικανότητα να επιλέγει την κατάλληλη κάθε φορά είναι καθοριστική. Το μπάσκετ είναι ένα άθλημα που παίζεται και κρίνεται στα κλάσματα του δευτερολέπτου. Επομένως, είναι λογικό πως αυτοί που βλέπουν την επόμενη κίνηση πριν καν αυτή συμβεί, είναι αυτοί που αλλάζουν ολόκληρο το παιχνίδι.
Αυτή η ικανότητα γρήγορης λήψης αποφάσεων συνδέεται άμεσα με το μπασκετικό IQ των παικτών. Το Basketball IQ (BBIQ) είναι η ικανότητα ενός παίκτη να διαβάζει άμυνες, να προβλέπει καταστάσεις και να παίρνει τις σωστές αποφάσεις (πάσα, σουτ, ντρίμπλα) γρήγορα και αποτελεσματικά. Αυτό το προσόν είναι που κάνει ορισμένους παίκτες να βρίσκονται πάντα – ή τουλάχιστον τις περισσότερες φορές – “στο σωστό μέρος τη σωστή στιγμή”, επηρεάζοντας θετικά την ποιότητα του παιχνιδιού της ομάδας τους.
Drive προς το καλάθι με τρεις επιλογές πάσας
Ξεκινάμε από ένα περσινό ματς της σειράς Playoffs μεταξύ του Παναθηναϊκού και της Αναντολού Εφές. Στην παρακάτω επίθεση της Εφές, ο Σέιν Λάρκιν έχεις διαθέσιμες τρεις διαφορετικές επιλογές πάσας:
A) Η επιλογή πάσας στη γωνία στον Τόμσον
Β) Η πάσα στον ψηλό, Πουαριέ, που ρολάρει στην ρακέτα
Γ) Η πάσα στην αδύνατη πλευρά, στον Πι Τζέι Ντόζιερ
Αυτή η φάση κατέληξε σε ένα εύκολο κάρφωμα του Πουαριέ. Γιατί; Όταν ο Λάρκιν πέρασε το κέντρο, η πρώτη απόφαση ήταν να πάει στη γωνία και αυτή η γρήγορη προσποίηση μπάλας “τράβηξε” τον αμυντικό στη γωνία. Έτσι, άνοιξε ο δρόμος για τον γκαρντ της Εφές και καθώς έκανε drive, ανάγκασε τον δευτερεύοντα αμυντικό (Γκέιμπριελ) να βγει μπροστά για βοήθεια. Από εκεί και πέρα, τα πράγματα έγιναν απλά. Ο Ναν πήρε εσωτερική θέση για να κόψει τη γραμμή πάσας, με αποτέλεσμα ο Πουαριέ να φτάσει ανενόχλητος στο καλάθι.
Απόφαση βγαίνοντας από screen
Σε επόμενη φάση, στοχεύουμε στην απόφαση που πρέπει να πάρει ο πλέι μέικερ καθώς βγαίνει από ένα screen. Έτσι, καθώς ο Ντόζιερ κάνει drive έπειτα από το screen, έχει δύο επιλογές:
Α) Να δώσει στον Οτούρου, τον ψηλό που ρολάρει μετά το screen προς το καλάθι, ή
Β) Να δώσει στον Σμιτς, τον παίκτη που κινείται πίσω του, στη γραμμή του τριπόντου
Σε μια τέτοια περίπτωση, το κλειδί για την κατάλληλη απόφαση είναι ο tag defender, δηλαδή ο παίκτης που προσπαθεί να καλύψει δύο αντιπάλους (Οτούρου, Σμιτς). Στην φάση που εξετάζουμε τώρα, tag defender είναι ο Χουάντσο. Το κατάλληλο διάβασμα της φάσης είναι πως αφού ο Ισπανός ήρθε να βοηθήσει τον ψηλό, κλείνοντας το ρολάρισμα, η μπάλα θα πρέπει να πάει στον Σμιτς. Αυτό ακριβώς έκανε κι ο Ντόζιερ και ήρθε το τρίποντο για την Εφές.
Short roll – διαβάζοντας την βοήθεια
Συνεχίζουμε με ένα άλλο παιχνίδι, και συγκεκριμένα σε ένα από αυτά της σειράς Playoffs μεταξύ της Μονακό και της Μπαρτσελόνα. Στην φάση που έχουμε επιλέξει, ο ψηλός (Ζαϊτέ) μετά από pick και short roll, παίρνει την μπάλα από τον γκαρντ (Οκόμπο) και καθώς βρίσκεται μέσα στην ρακέτα, έχε δύο επιλογές:
Α) Να δώσει την μπάλα στον Ντιαλό
Β) Να δώσει την μπάλα στον Στραζέλ
Από τη στιγμή που ο Ζαϊτέ, προσελκύει δύο αμυντικούς, κάπου υπάρχει ελεύθερος παίκτης. Και κάπως έτσι, η μπάλα πάει στον Ντιαλό. Ο φόργουορντ της Μονακό, με τη σειρά του, πρέπει να πάρει άλλη μια απόφαση.
Α) Μια επιλογή είναι να σουτάρει
Β) Μια άλλη επιλογή είναι να κάνει μια έξτρα πάσα στη γωνία, στον Στραζέλ
Και, η μπάλα πήγε στον Στραζέλ που ευστόχησε σε τρίποντο από τη γωνία. Αυτό, ωστόσο, που πρέπει να κρατήσουμε από τη συγκεκριμένη φάση είναι πως όταν ο Ζαϊτέ κάνει το short roll, αναγκάζει τον αμυντικό να περιστραφεί και να βοηθήσει. Με αυτή του την κίνηση ο ψηλός των Μονεγάσκων έχει τραβήξει πάνω του δύο παίκτες να τον μαρκάρουν. Αυτό σημαίνει ότι ένας άλλος αμυντικός (Πάντερ) μαρκάρει δύο και πρέπει ο επιτιθέμενος να βρει τον ελεύθερο παίκτη στην πλευρά. Και αφού κάνει τη σωστή πάσα, στον Ντιαλό, περνάμε στο επόμενο σενάριο. Επειδή ο Πάντερ έχει βρεθεί να μαρκάρει δύο παίκτες, μόλις πάρει την μπάλα ο Ντιαλό, αφήνει τον Στραζέλ στη γωνία ελεύθερο. Μόλις ξαναπάει η μπάλα στη γωνία θα πρέπει είτε πάλι ο Πάντερ να προσπαθήσει να προλάβει τον Στραζέλ ή όπως και έγινε να περιμένει να πάει κάποιος άλλος (Άντερσον) να τον κλείσει όσο το δυνατόν καλύτερα προλαβαίνει.
Σουτ ή έξτρα πάσα; Η λογική του closeout
Σε επόμενη φάση, η Μονακό βρίσκεται πάλι στην επίθεση. Ο Οκόμπο αφού πάρει από τον Τζέιμς, δίνει την μπάλα στον Ζαϊτέ, ο οποίος ποστάρει τον αντίπαλό του (Βέσελι). Αφού μέσω του ποσταρίσματος τραβήξει πάνω του και τον Πάρκερ και τον Πάρα, βγάζει έξω την μπάλα, στον Μπλοσομγκέιμ. Και εκεί είναι που ο φόργουορντ της Μονακό πρέπει να αποφασίσει ανάμεσα σε δύο επιλογές (όπως και πριν στην περίπτωση του Ντιαλό):
Α) Να σηκωθεί για τρεις, πριν τον προλάβει ο Πάρα
Β) Να πάει στην επιλογή της έξτρα πάσας στον Ντιαλό
Ενώ έχει καθαρό σουτ, επιλέγει την έξτρα πάσα και δίνει αντίστοιχα δύο επιλογές στον Ντιαλό, οι οποίες είναι ίδιες με πριν. Δηλαδή:
Α) σουτ τριών πόντων, ενώ τρέχει κατά πάνω του ο Μπριθουέλα
Β) να πασάρει άλλη μια φορά στην κορυφή, στον Τζέιμς
Αυτή είναι μια εξαιρετική κατοχή για να μάθεις πότε πρέπει να σουτάρεις και πότε πρέπει να πασάρεις. Έτσι, στην υποδοχή στη γωνία, από τον Μπλοσομγκέιμ, έχουμε κατάσταση δύο εναντίον ενός και επειδή αυτός ο παίκτης είναι σταθερός στη γωνία, παίρνει τη σωστή απόφαση να πάει μια φορά στο φτερό. Αλλά αυτό που κάνει την επόμενη απόφαση διαφορετική (αυτή του Ντιαλό) είναι ότι το κλείσιμο έρχεται τώρα από την πλευρά του σουτέρ, πράγμα που σημαίνει, πρώτον, ότι δεν εμποδίζει την όρασή του προς το καλάθι. Έτσι, έχει καθαρή θέα προς το στεφάνι. Και το δεύτερο πράγμα που κάνει αυτή την απόφαση διαφορετική είναι κάτι που ονομάζεται slice out. Και αυτό είναι όταν κάποιος που κλείνει από το πλάι πηδάει στην γραμμή πάσας και αντί να κλείσει, προσπαθεί να κλέψει αυτή την πάσα, κάτι που θα μπορούσε να είχε συμβεί. Ο Ντιαλό, λοιπόν διαβάζει αυτές τις δύο καταστάσεις, του closeout και της αναλογίας αμυντικών/επιθετικών, παίρνει το σουτ και σκοράρει.
Δίποντο ή τρίποντο; Η ιεράρχηση της επιλογής
Τέλος, έχουμε άλλη μια φάση που προέρχεται από ένα pick n roll μεταξύ του Οκόμπο και του Ζαϊτέ. Αφού κάνει το pick ο ψηλός, κόβει στην ρακέτα και παίρνει την μπάλα από τον γκαρντ. Με την μπάλα στα χέρια του, και δύο παίκτες να τον επιτηρούν (αλλά όχι τον ψηλό της Μπαρτσελόνα, που έγινε αλλαγή στο σκριν), έχει να αποφασίσει μεταξύ των παρακάτω:
Α) Να δώσει στον Ντιαλό που κόβει προς το καλάθι
Β) Να δώσει έξω στον Τζέιμς, για να σουτάρει ο Αμερικανός για τρεις
Το κλειδί αυτής της απόφασης είναι ότι σε μια κατάσταση όπου δεν χρειαζόμαστε τρίποντο, πάντα προτιμούμε ένα εύκολο δίποντο από ένα εύκολο τρίποντο. Αυτό μπορεί να ονομαστεί και “χρυσό” διάβασμα. Ο Πάρκερ αναγκάστηκε να βοηθήσει, ο Μπριθουέλα (παίκτης-κλειδί για την φάση) δεν μπορεί να προλάβει το κόψιμο του Ντιαλό και η φάση καταλήγει σε εύκολους δύο πόντους για τους Μονεγάσκους.
